BKK Trains.com

Author Topic: ข้อควรรู้เบื้องต้น … เกี่ยวกับประตูกั้นชานชาลา (Platform Screen Door)  (Read 4753 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline bkktrains.com

  • Administrator
  • Jr. Member
  • *****
  • Posts: 80
  • คะแนน : 0
  • BKK Trains.com Admin
    • BKK Trains.com :: Bangkok Trains Network and Community
ข้อควรรู้เบื้องต้น … เกี่ยวกับประตูกั้นชานชาลา (Platform Screen Door)


ประตูกั้นชานชาลา หรือ Platform Screen Doors (PSD) เป็นอุปกรณ์ประตูเพื่อความปลอดภัยชนิดหนึ่ง ที่ใช้สำหรับป้องกันอุบัติเหตุจากการที่ผู้โดยสาร หรือสิ่งของ ตกหล่นจากชานชาลา ลงสู่ทางวิ่งรถไฟฟ้า และป้องกันการเข้าสู่เขตการเดินรถโดยพลการ นอกจากนี้ยังช่วยควบคุมอุณหภูมิในสถานีที่ติดตั้งระบบปรับอากาศ เพื่อไม่ให้เครื่องปรับอากาศทำงานหนักเกินไปอีกด้วย โดยประตูกั้นชานชาลา จะทำงานสัมพันธ์กับระบบประตูของขบวนรถ และระบบอาณัติสัญญาณ สำหรับการติดตั้งนั้น สามารถติดตั้งได้ตั้งแต่ก่อนเปิดใช้งานระบบรถไฟฟ้า หรือสามารถติดตั้งเพิ่มเติมได้หลังจากเปิดใช้งานระบบรถไฟฟ้าไปแล้ว โดยในปัจจุบัน ประตูกั้นชานชาลา มีใช้ในรถไฟฟ้าหลายระบบทั่วโลก

ความเป็นมาของ PSD

   ประตูกั้นชานชาลา มีใช้ครั้งแรกที่สถานี Park Pobedy ซึ่งเป็นสถานีของรถไฟฟ้าสาย Moskovsko-Petrogradskaya ในระบบ Saint Petersburg Metro ประเทศรัสเซีย ในปี 1961 ซึ่งรูปแบบของ PSD ในรถไฟฟ้าสายนี้นั้น จะเป็นประตูเหล็กทึบ ลักษณะคล้ายกับประตูลิฟท์ ไม่สามารถมองทะลุผ่านได้

ต่อมาในปี 1987 ที่ประเทศสิงคโปร์ ได้มีการติดตั้ง PSD ในสถานีใต้ดินของรถไฟฟ้าสาย East-West และสาย North-South เป็นการติดตั้งในทวีปเอเชียเป็นครั้งแรก ซึ่งการติดตั้งที่ประเทศสิงคโปร์นั้น จะเป็นการติดตั้ง PSD ที่มีการใช้ประตูกระจกและกรอบสแตนเลสสตีล ทำให้ผู้โดยสารสามารถมองทะลุผ่าน PSD ได้ นอกจากนี้การใช้กรอบสแตนเลสสตีล ทำให้ PSD มีน้ำหนักเบา ส่งผลให้ระบบขับเคลื่อนชุดประตู PSD ไม่ทำงานหนักมาก และค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุงไม่สูง


ในปี 2005 ประตูกั้นชานชาลาแบบครึ่งความสูง (HH-PSD) ถูกออกแบบโดย MTR และ Faiveley Transport และติดตั้งครั้งแรกที่สถานี Sunny Bay และ Disneyland Resort ซึ่งเป็นสถานีของรถไฟฟ้า MTR สาย Disneyland Resort Line และ Tung Chung Line เนื่องจากสถานี Sunny Bay เป็นสถานีที่มีขบวนรถ Airport Express ผ่าน และขบวนรถในสาย Disneyland Resort เป็นแบบ Driverless หรือไร้คนขับ ดังนั้นจึงต้องมีการติด PSD แต่ปัญหาคือตัวสถานี Sunny Bay และ Disney Land Resort ถูกออกแบบมาเป็นสถานีแบบเปิดโล่ง หรือ Open-Air ดังนั้นจึงไม่เหมาะที่จะติด PSD แบบทั่วๆ ไป ดังนั้น HH-PSD จึงถูกออกแบบมาเพื่อการนี้โดยเฉพาะ และเป็นต้นแบบของ HH-PSD หรือ APG ที่ใช้กันทั่วโลก


สำหรับในประเทศไทยนั้น มีการติดตั้งประตูกั้นชานชาลาครั้งแรก ในรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล (สายสีน้ำเงิน) หรือที่เรียกกันว่า “รถไฟฟ้า MRT” ทั้งหมด 18 สถานี โดยเป็นประตูกั้นชานชาลาแบบเต็มความสูง (Full Height Platform Screen Doors) ในปี 2003 และมีการติดตั้งอีกครั้งในปี 2008 ที่สถานีมักกะสัน และสถานีท่าอากาศสุวรรณภูมิ ของรถไฟฟ้าท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ซึ่งเป็นประตูกั้นชานชาลาแบบเต็มความสูงเช่นเดียวกัน ซึ่งทั้ง 2 สายนี้ ติดตั้งโดย Faiveley Transport ส่วนประตูกั้นชานชาลาแบบครึ่งความสูง (Half Height Platform Screen Doors) มีการติดตั้งครั้งแรกในปี 2012 ที่สถานีสยาม ของระบบรถไฟฟ้าบีทีเอส และติดตั้งเพิ่มเติมในปี 2013 จำนวน 8 สถานี 20 ชานชาลา


รูปแบบของประตูกั้นชานชาลา

1.   ประตูกั้นชานชาลาแบบเต็มความสูง (Full Height-Platform Screen Doors)

ประตูกั้นชานชาลาแบบเต็มความสูง จะติดตั้งเป็นชุดบานประตูเลื่อน (Automatic Sliding Door, ASD) และแผงกระจกกั้น (Fixed Glass Panel, FGP) โดยมีความสูงจากพื้น จนถึงฝ้าเพดานของชานชาลา โดยประตูกั้นชานชาลารูปแบบนี้ จะมีชุดมอเตอร์ขับเคลื่อน (Fixed Drive Panel, FDP) อยู่ด้านบนของบานประตูเลื่อน (ASD) มักจะติดตั้งในสถานีที่มีระบบปรับอากาศ ต้องการควบคุมอุณหภูมิเพื่อมิให้เครื่องปรับอากาศทำงานหนักจนเกินไป ซึ่งจะช่วยลดปริมาณการใช้ไฟฟ้าลงได้


2.   ประตูกั้นชานชาลาแบบกึ่งเต็มความสูง (Platform Edge Doors)

ประตูกั้นชานชานชาลาแบบกึ่งเต็มความสูง จะติดตั้งเป็นชุดบานประตูเลื่อน (Automatic Sliding Door, ASD) และแผงกระจกกั้น (Fixed Glass Panel, FGP) โดยมีความสูงจากพื้น จนถึงความสูงระดับความสูงสูงสุดของขบวนรถไฟฟ้า หรือสูงกว่าเล็กน้อย โดยประตูกั้นชานชาลารูปแบบนี้ จะมีชุดมอเตอร์ขับเคลื่อน (Fixed Drive Panel, FDP) อยู่ด้านบนของบานประตูเลื่อน (ASD) เช่นเดียวกับแบบแรก โดยมักจะติดตั้งในสถานีที่ไม่มีระบบปรับอากาศ และต้องการการหมุนเวียนของอากาศภายในสถานี


3.   ประตูกั้นชานชาลาแบบครึ่งความสูง (Half Height-Platform Screen Doors)

ประตูกั้นชานชาลาแบบครึ่งความสูง หรือที่เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ประตูกั้นชานชาลาอัตโนมัติ (Automatic Platform Gates, APG) จะติดตั้งเป็นชุดบานประตูเลื่อน (Automatic Sliding Door, ASD) และแผงกระจกกั้น (Fixed Glass Panel, FGP) โดยมีความสูงจากพื้น จนถึงความสูงระดับความสูงระดับอกถึงระดับศีรษะของผู้โดยสาร โดยประตูกั้นชานชาลารูปแบบนี้ จะมีชุดมอเตอร์ขับเคลื่อน (Fixed Drive Panel, FDP) อยู่ด้านข้างของบานประตูเลื่อน (ASD) โดยมักจะติดตั้งในสถานีที่ไม่มีระบบปรับอากาศ หรือสถานีลอยฟ้า และต้องการการหมุนเวียนของอากาศภายในสถานี และทัศนียภาพบริเวณที่สวยงาม ไม่รกรุงรัง


ส่วนประกอบของระบบประตูกั้นชานชาลา

1.   ประตูบานเลื่อนอัตโนมัติ หรือ Automatic Sliding Doors (ASD)

คือประตูเลื่อนอัตโนมัติ ที่ตรงกับประตูของรถไฟฟ้า ทำงานอัตโนมัติสัมพันธ์กับประตูของรถไฟฟ้า โดยมีระบบ Signaling เป็นตัวเชื่อมต่อระหว่างชุดควบคุมประตูกั้นชานชาลากับขบวนรถไฟฟ้า นอกจากนี้ ประตู ASD ยังสามารถใช้เป็นทางออกฉุกเฉินสำหรับอพยพออกจากขบวนรถไฟฟ้า ในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินต่างๆ โดยสามารถปลดล๊อคและเปิด ASD ได้โดย ผลักคันโยกสีแดงบริเวณ ASD และเลื่อน ASD เพื่อให้ประตูออก

2.   ชุดควบคุมและขับเคลื่อนบานประตูชนิดติดตั้งอยู่กับที่ หรือ Fixed Drive Panel (FDP)

ส่วนประกอบนี้ จะเป็นส่วนสำคัญที่จะทำให้ชุดประตูกั้นชานชาลานั้นสามารถทำงานได้ ซึ่งจะมีชุดมอเตอร์ไฟฟ้าสำหรับขับเคลื่อน แผงวงจรต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของประตูกั้นชานชาลา รวมไปถึงสัญญาณเตือนด้วยเสียง สำหรับประตูกั้นชานชาลาแบบเต็มความสูง (PSD) และแบบกึ่งเต็มความสูง (PED) ชุดควบคุมและขับเคลื่อน (FDP) จะอยู่บริเวณเหนือชุดประตู ASD แต่ในกรณีที่เป็นประตูกั้นชานชาลาแบบครึ่งความสูง (HH-PSD/APG) จะติดตั้งอยู่บริเวณด้านข้างค่อนไปทางด้านล่างของบานประตู ASD

3.   ชุดควบคุมและขับเคลื่อนบานประตูชนิดเคลื่อนที่ หรือ Movable Drive Panel (MDP)

ส่วนประกอบนี้ จะทำงานคล้ายๆ กับ FDP เพียงแต่จะเป็นส่วนที่ติดอยู่กับบานประตู ASD โดยจะมีเฉพาะประตูกั้นชานชาลาแบบครึ่งความสูง (HH-PSD / APG) เท่านั้น โดยจะอยู่บริเวณด้านล่างของบานประตู ASD

4.   แผงกระจกกั้นระหว่างช่องประตู หรือ Fixed Glass Panel (FGP) หรือ Fixed Panel (FP)

จะเป็นแผ่นกระจกใส หรือแผงกั้น ที่ติดตั้งอยู่ระหว่าง ASD หรือ FDP (กรณีของ HH-PSD / APG) 2 ชุด ไม่สามารถขยับหรือเคลื่อนที่ได้ เป็นส่วนที่ใช้ป้องกันผู้โดยสารหรือสิ่งของ หล่นจากชานชาลาลงสู่รางรถไฟฟ้า และหน้าที่รองลงมาคือ ใช้สำหรับติดป้ายข้อมูลต่างๆ ในการเดินรถ และโฆษณาสินค้า

5.   แผงควบคุมการทำงานของประตูกั้นชานชาลา หรือ Local Control Panel (LCP)

ส่วนประกอบนี้ จะเป็นชุดควบคุมประตูกั้นชานชาลาทั้งหมด ทั้งในกรณีที่ใช้ระบบการควบคุมตามปกติ (อัตโนมัติ) และการควบคุมแบบ Manual รวมไปถึงใช้ควบคุมกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน หรือเหตุขัดข้องต่างๆ ซึ่งกล่อง LCP นี้ จะติดตั้งอยู่ที่ประตูชุดแรกและชุดสุดท้าย ที่ตรงกับตำแหน่งหัวขบวนและท้ายขบวน เพื่อให้พนักงานควบคุมรถ สามารถเข้าถึงได้ง่ายในกรณีเกิดเหตุขัดข้อง

6.   ไฟแสดงสถานะการทำงาน หรือ Indicator Light

เป็นไฟที่ใช้แสดงสถานะของประตู ASD ชุดนั้นๆ โดยจะมี ไฟแสดงสถานะ 1 ชุดต่อ ASD 1 ชุด โดยจะแจ้งสถานะต่างๆ ในการทำงาน ได้แต่ ประตู ASD ถูกเปิดอยู่ หรือไม่ได้อยู่ในตำแหน่งล๊อค ประตูกำลังมีการเคลื่อนที่ ประตูขัดข้อง เป็นต้น

7.   ประตูทางออกฉุกเฉิน หรือ Emergency Access Door (EAD)

คือบานประตูที่ใช้สำหรับอพยพออกจากเขตทางวิ่งรถไฟฟ้า หรือในขบวนรถ ในกรณีฉุกเฉินต่างๆ และขบวนรถไม่ได้จอดตรงตำแหน่งที่สามารถเข้าออกผ่าน ASD ได้ ซึ่งประตู EAD นี้ จะมีหรือไม่มีก็ได้

8.   ประตูทางเข้า-ออกสำหรับพนักงานควบคุมรถไฟฟ้า หรือ Driver Access Door (DAD)

คือบานประตูที่ตรงกับประตูห้องควบคุมรถไฟฟ้า หรือ Cab Door ใช้สำหรับให้พนักงานควบคุมรถ สามารถเข้า-ออกระหว่างห้องควบคุมรถไฟฟ้ากับชานชาลาได้ โดยไม่ต้องผ่านห้องโดยสาร ซึ่ง DAD ส่วนใหญ่จะอยู่ที่ปลายชานชาลา นอกจากนี้ประตู DAD สามารถใช้เป็นทางออกฉุกเฉิน (EAD) ได้



การทำงานของระบบประตูกั้นชานชาลา (ในกรณีปกติ)

ขั้นตอนการเปิดประตูกั้นชานชาลา
  • เมื่อขบวนรถเข้าเทียบชานชาลาแล้ว ขบวนรถจะส่งสัญญาณไปยังระบบควบคุมการเดินรถ แจ้งว่าขบวนรถนั้น หยุดตรงตำแหน่งจอด “On dock”
  • ระบบจะส่งสัญญาณกลับมายังขบวนรถให้เปิดประตูรถออก
  • ในขณะที่ประตูรถกำลังเปิด ขบวนรถจะส่งสัญญาณ “Doors opening” ทวนซ้ำไปยังระบบควบคุมการเดินรถ และส่งสัญญาณไปยังชุดควบคุมประตูกั้นชานชาลาผ่าน Interface Balise เพื่อให้ประตูกั้นชานชาลาเปิดออก
  • ประตูกั้นชานชาลาส่งสัญญาณ “ประตูกั้นชานชาลาเปิด” กลับมายังขบวนรถ และส่งข้อมูลชุดเดียวกันไปยังศูนย์ควบคุมการเดินรถ/ห้องควบคุมประจำสถานีเพื่อแจ้งสถานะการทำงาน และไฟสถานะที่ชุดประตูกั้นจะติดขึ้น ส่วนไฟสัญญาณแจ้งประตูกั้นชานชาลาปิดและล๊อค (All doors closed and locked) จะดับลง (ไฟสีเขียวที่ประตูกั้นชานชาลาบริเวณหัวขบวนรถไฟฟ้า MRT/ARL หรือไฟสัญญาณสีเหลืองบริเวณหัวและท้ายสถานีรถไฟฟ้า BTS)


ขั้นตอนการปิดประตูกั้นชานชาลา และนำขบวนรถออกจากสถานี
  • เมื่อขบวนรถได้รับสัญญาณออกรถ “Go down” พนักงานควบคุมรถไฟฟ้า จะกดปุ่มปิดประตู ซึ่งเสียงสัญญาณเตือนจะดังขึ้นก่อน
  • ประตูรถทำการปิด ขบวนรถจะส่งสัญญาณ “Doors closing” ทวนซ้ำไปยังระบบควบคุมการเดินรถ และส่งสัญญาณไปยังชุดควบคุมประตูกั้นชานชาลาผ่าน Interface Balise เพื่อให้ประตูกั้นชานชาลาปิดลง
  • ชุดควบคุมประตูกั้นชานชาลาส่งสัญญาณ “ประตูกั้นชานชาลาปิดและล๊อค (All doors closed and locked)” กลับมายังขบวนรถ และส่งข้อมูลชุดเดียวกันไปยังศูนย์ควบคุมการเดินรถ/ห้องควบคุมประจำสถานีเพื่อแจ้งสถานะการทำงาน และไฟสถานะที่ชุดประตูกั้นจะดับลง ส่วนไฟสัญญาณแจ้งประตูกั้นชานชาลาปิดและล๊อค (All doors closed and locked) จะสว่างขึ้น
  • พนักงานควบคุมรถไฟฟ้า นำขบวนรถออกจากสถานี เพื่อเดินรถไปยังสถานีต่อไป
  • ในกรณีที่ประตูกั้นชานชาลามีการขัดข้องเกิดขึ้น ไฟแสดงสถานะสีแดงจะสว่างขึ้น ชุดควบคุมประตูกั้นชานชาลา จะส่งสัญญาณ “PSD Fault” มายังขบวนรถ และศูนย์ควบคุมการเดินรถ/ห้องควบคุมประจำสถานีเพื่อแจ้งสถานะ เพื่อให้เจ้าหน้าที่มาดำเนินการแก้ไขต่อไป

ประตูกั้นชานชาลา ผลิตโดยบริษัทใด?

1.   ประตูกั้นชานชาลาของรถไฟฟ้า MRT และ Airport Rail Link
- ผลิตและติดตั้งโดย บริษัท Faiveley Transport จากประเทศฝรั่งเศส

2.   ประตูกั้นชานชาลาของรถไฟฟ้า BTS
- ผลิตและติดตั้งโดย ST Engineering Electric and Westinghouse Platform Screen Doors consortium. จากประเทศสิงคโปร์

   นอกจากผู้ผลิต 2 รายนี้แล้ว ยังมีบริษัทอื่นๆ ผลิตระบบประตูกั้นชานชาลาเช่นเดียวกัน ได้แก่ Gilgen Door AG. (KABA AG.), Hyundai, Nabco

คำถามที่ถามบ่อยเกี่ยวกับประตูกั้นชานชาลา

1.   ทำไมจึงห้ามพึงหรือเท้าแขนบนประตูกั้นชานชาลาของรถไฟฟ้า BTS

เนื่องจากว่า ประตูกั้นชานชาลาของรถไฟฟ้า BTS มีความสูงเพียง 1.50 เมตร และมีระยะห่างจากเขตรางรถไฟฟ้าไม่มากนัก หากผู้โดยสาร/พนักงานรักษาความปลอดภัยยืนพิงประตูกั้นชานชาลาอาจจะทำให้มีบางส่วนของร่างกาย ล้ำเข้าสู่เขตการเดินรถไฟฟ้า ซึ่งหากมีรถไฟฟ้ากำลังเข้าเทียบชานชาลา อาจจะทำให้ผู้โดยสาร/พนักงานรักษาความปลอดภัยท่านดังกล่าว ได้รับบาดเจ็บจากการเฉี่ยวชนของขบวนรถไฟฟ้าได้ ทั้งนี้เพื่อความปลอดภัย กรุณายืนรอรถไฟฟ้าหลังเส้นสีเหลืองครับ

BKK Trains.com
9 เมษายน 2557
BKK Trains.com :: Bangkok Trains Network and Community

Offline bkktrains.com

  • Administrator
  • Jr. Member
  • *****
  • Posts: 80
  • คะแนน : 0
  • BKK Trains.com Admin
    • BKK Trains.com :: Bangkok Trains Network and Community
เกร็ดความรู้เพิ่มเติม

ประตูกั้นชานชาลาแบบครึ่งความสูง หรือ Half Height Platform Screen Door ถูกคิดค้นและพัฒนาโดย MTR Hong Kong และ Faiveley Transport แต่สิทธิบัตรการออกแบบ ได้ตกเป็นของ Knorr-Bremse Rail Systems (UK) Limited. ตามสิทธิบัตรเลขที่ US 2009/0307980 A1 เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2009

เข้าใจว่า สิทธิบัตรของ Knorr-Bremse ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของ Westinghouse Platform Screen Doors สงวนไว้ที่การออกแบบกลไกระบบขับเคลื่อนเท่านั้น ไม่ได้จดสิทธิบัตรในตัวรูปแบบของ HH-PSD



เชื่อหรือไม่ว่า ... PSD ของ MRT และ ARL ถูกผลิตขึ้นในประเทศไทย โดยบริษัท B.Grimm Metalwork Co., Ltd. ในส่วนของบานประตู และบริษัทนี้ได้ทำ PSD ให้กับ KLIA Ekspres และ MTR ด้วย ส่วนระบบควบคุมนั้น นำเข้ามาจากฝรั่งเศส โดยบริษัท Faiveley Transport
« Last Edit: April 09, 2014, 11:38:49 PM by bkktrains.com »
BKK Trains.com :: Bangkok Trains Network and Community

Offline Vanniseto

  • Newbie
  • *
  • Posts: 2
  • คะแนน : 0
เป้นข้อควรระวังทีดีมากเลยอะครับ

Offline Taetyfey

  • Newbie
  • *
  • Posts: 2
  • คะแนน : 0
ให้ความรู้ได้ดีมากเลยครับ

Offline Kingmangal

  • Newbie
  • *
  • Posts: 2
  • คะแนน : 0
แบบนี้ต้องระวังตัวเยอาะขึ้นแล้วนะครับผม

Offline Omnitemini

  • Newbie
  • *
  • Posts: 2
  • คะแนน : 0
เป็นความรู้เบื้องต้นที่หลายๆๆคนมองข้าม

Offline chleep

  • Sr. Member
  • ****
  • Posts: 414
  • คะแนน : 0

Offline ellmodare

  • Newbie
  • *
  • Posts: 1
  • คะแนน : 0
ขอบคุณข้อมูลมากเลยครับ